“श्रावण 2025: यंदाचा श्रावण केव्हा पासून सुरु? पहिला सोमवार आणि शिवपूजेचे महत्त्व जाणून घ्या!”

“श्रावण 2025: या वर्षीचा श्रावण महिना महाराष्ट्रात 25 जुलै 2025 पासून सुरू होणार आहे. या पवित्र महिन्यात भक्त महादेवाची उपासना करतात. पहिला श्रावण सोमवार 28 जुलै 2025 रोजी येत आहे. या दिवशी विशेष पूजा, उपवास आणि शिव अभिषेक करून भक्त आपल्या इच्छा पूर्ण होण्यासाठी प्रार्थना करतात.

श्रावण महिन्यात महादेवाची पूजा का केली जाते?

1. समुद्र मंथन व विषप्राशन:

प्राचीन काळी एकदा असं घडलं की देव आपली शक्ती गमावून दुर्बल झाले. त्यांनी भगवान विष्णूंच्या शरण जाण्याचा निर्णय घेतला. तेव्हा विष्णूंनी त्यांना सल्ला दिला की अमृत मिळवण्यासाठी क्षीरसागर म्हणजेच दुधाचा समुद्र मंथन (श्रावण 2025) करावा लागेल. परंतु ते काम खूप मोठं असल्यामुळे त्यात दैत्यांचंही सहाय्य घ्यावं लागेल. देव व दैत्य एकत्र आले आणि मंदार पर्वताला मंथनदंड म्हणून वापरलं, तर वासुकी नावाच्या विशाल नागाला दोरीसारखा वळवून समुद्र मंथन सुरू केलं.

मंथनाला सुरुवात होताच सर्वप्रथम समुद्रातून एक भयंकर विष बाहेर आलं. त्याचं नाव होतं “हलाहल”. ते इतकं विषारी होतं की त्याच्या धुरानेच सर्व सृष्टी, देव, दैत्य, प्राणी, मानव (श्रावण 2025) हे सर्व संकटात सापडले. या विषाचं प्रभाव इतकं प्रचंड होतं की ते सृष्टीचा संहार करू शकत होतं. हे पाहून सर्व देव घाबरले आणि ते थेट कैलास पर्वतावर भगवान शंकरांच्या शरण गेले.

देवांनी विनंती केली की हे विष फक्त तुम्हीच थांबवू शकता. तेव्हा आपल्या करुणामय स्वभावामुळे भगवान शिवांनी कोणताही विचार न करता ते विष प्राशन केलं. पण ते गिळलं नाही – त्यांनी ते आपल्या कंठात थांबवलं. त्यामुळे त्यांच्या घशाचा रंग निळा झाला आणि त्यांना “नीलकंठ” हे नाव प्राप्त झालं. परंतु त्या विषाचा उष्णतेमुळे भगवान शिवांची प्रकृती बिघडू लागली. त्यामुळे सर्व देव, ऋषी आणि गंधर्वांनी त्यांच्यावर पाणी, दूध, बेलपत्र, धतूरा इत्यादी अर्पण करून त्यांचा अभिषेक केला.

हीच परंपरा पुढे श्रावण महिन्यात भगवान शिवाची पूजा म्हणून रूढ झाली. आजही भक्त श्रावण महिन्यात (श्रावण 2025) शिवाला जलाभिषेक करतात. त्यानंतर मंथन सुरू राहिलं आणि त्यातून लक्ष्मी देवी, ऐरावत हत्ती, उच्चैःश्रवा घोडा, चंद्र, कामधेनू गाय, धन्वंतरी वैद्य आणि शेवटी अमृत कलश बाहेर आला. त्या अमृतावरून देव-दैत्यांमध्ये वाद झाला, तेव्हा विष्णूंनी मोहिनी रूप धारण करून दैत्यांना फसवून अमृत फक्त देवांना दिलंसमुद्र मंथनाच्या या दिव्य प्रक्रियेत भगवान शंकरांनी विष प्राशन करून सृष्टीचे रक्षण केलं, म्हणूनच ते त्यागमूर्ती, रक्षणकर्ता आणि सर्वसामान्यांचे आराध्य दैवत ठरले.

2. श्रावण महिना – पावसाळा आणि शांती:

श्रावण महिना (श्रावण 2025) हा हिंदू पंचांगानुसार वर्षातील पाचवा महिना असून तो नेहमीच पावसाळ्याच्या मध्यभागी येतो. हा महिना निसर्गदृष्ट्या अतिशय सुंदर आणि शांततेने भरलेला असतो. वातावरणात थंडी, गारवा आणि ओलावा असतो. अशा या शीतल हवामानात भक्ती, साधना आणि तपश्चर्या करण्यास अनुकूल परिस्थिती निर्माण होते. भगवान शंकर हे योगी आणि तपस्वी देवता आहेत. त्यांना शांतता, एकांत आणि थंड हवामान प्रिय आहे, म्हणूनच श्रावण महिन्यात त्यांची पूजा अधिक प्रभावी आणि फलदायी मानली जाते.

या महिन्यात वातावरणात जणू अध्यात्माची ऊर्जा भरलेली असते. अनेक भक्त उपवास, जप, रुद्राभिषेक, बेलपत्र अर्पण अशा विविध मार्गांनी शिव आराधना करतात. शिवलिंगावर थंड पाणी, दूध, तुप, मध आणि दही अर्पण केल्याने केवळ धार्मिक पुण्य मिळते असे नाही, तर ते मानसिक शांती, आरोग्य आणि मनःशुद्धीसाठीही उपयोगी ठरते. श्रावण महिना निसर्गाच्या आणि आत्म्याच्या एकात्मतेचा महिना मानला जातो.

3. पवित्रता आणि तपश्चर्या:

श्रावण महिन्याच्या दरम्यान मद्य, मांसाहार, असत्य बोलणे, क्रोध आणि वाईट विचार टाळून शुद्ध आहार-विहार ठेवणे हे तपश्चर्येचा भाग मानले जाते. पवित्रता म्हणजे केवळ शरीराची नाही, तर मन, वाणी आणि कृतीचीही शुद्धता असावी लागते. म्हणूनच या काळात अनेक लोक एक वेळ जेवण, फलाहार, किंवा सात्विक आहार घेतात. काहीजण संपूर्ण महिना उपवास करतात, तर काही जण प्रत्येक सोमवारी किंवा प्रत्येक एकादशीला उपवास ठेवतात.

4. स्त्रियांसाठी सौभाग्यवर्धक महिना:

स्त्रियांसाठी सौभाग्यवर्धक महिना म्हणजे असा कालावधी ज्या महिन्यांत स्त्रिया पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी व्रत-वैकल्ये करतात. विशेषतः श्रावण, भाद्रपद, आश्विन आणि कार्तिक हे महिने सौभाग्यवर्धक मानले जातात. यामध्ये मंगळागौर, वटपौर्णिमा, हरतालिका, करवा चौथ, कोजागिरी व तुळशी विवाह यांसारखी व्रते केली जातात. या काळात पूजाअर्चा, हळदीकुंकू, सवाष्ण पूजनाद्वारे स्त्रिया आपल्या वैवाहिक सौख्यासाठी प्रार्थना करतात..

5. बेलपत्र व पवित्र वस्त्रांचे महत्त्व:

भगवान शंकराला बेलपत्र अर्पण करणे अत्यंत पुण्यदायी मानले जाते. त्याचे तीन दल त्रिनेत्र, त्रिशूल व त्रिगुणांचे प्रतीक आहेत. पवित्र, स्वच्छ वस्त्र परिधान करून पूजा केल्याने मन व शरीर शुद्ध राहते. ही भक्तीतील शुद्धता आणि श्रद्धेचे प्रतीक मानली जाते.

6. श्रावण महिन्यात मांसाहार का करत नाहीत?

श्रावण महिन्याच्या (श्रावण 2025) दरम्यान मद्य, मांसाहार, असत्य बोलणे, क्रोध आणि वाईट विचार टाळून शुद्ध आहार-विहार ठेवणे हे तपश्चर्येचा भाग मानले जाते. पवित्रता म्हणजे केवळ शरीराची नाही, तर मन, वाणी आणि कृतीचीही शुद्धता असावी लागते. म्हणूनच या काळात अनेक लोक एक वेळ जेवण, फलाहार, किंवा सात्विक आहार घेतात. काहीजण संपूर्ण महिना उपवास करतात, तर काही जण प्रत्येक सोमवारी किंवा प्रत्येक एकादशीला उपवास ठेवतात.