अहिल्यानगर खरीप हंगाम 2026 : अतिवृष्टीच्या फटक्यानंतरही मोठी तयारी ! अहिल्यानगरात खरीप क्षेत्रात 35 हजार हेक्टर वाढ

अहिल्यानगर : अतिवृष्टीच्या फटक्यानंतरही मोठी तयारी! खरीप क्षेत्रात 35 हजार हेक्टर वाढ

गेल्यावर्षीच्या खरीप हंगामाने जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांच्या आशांवर अक्षरशः पाणी फेरले होते. सुरुवातीला समाधानकारक पावसामुळे चांगल्या उत्पादनाची अपेक्षा निर्माण झाली होती, मात्र हंगामाच्या शेवटी झालेल्या अतिवृष्टीमुळे हातातोंडाशी आलेली पिके उद्ध्वस्त झाली. अनेक शेतकऱ्यांच्या शेतात पाणी साचले, तर काही भागात पिके पूर्णपणे जमीनदोस्त झाली. त्यामुळे आर्थिक संकटात सापडलेल्या शेतकऱ्यांनी यंदाच्या खरीपाकडे मोठ्या आशेने पाहायला सुरुवात केली आहे.

यंदा मात्र परिस्थिती वेगळी आहे. हवामान बदल, अलनिनोचा प्रभाव, पावसाबाबतची अनिश्चितता, वाढलेला शेती खर्च आणि कर्जासाठी बँकांकडून होणाऱ्या अडचणी या सगळ्या संकटांमध्ये कृषी विभागाने मोठे नियोजन हाती घेतले आहे. जिल्ह्यात खरीप हंगामासाठी तब्बल 7 लाख 67 हजार 965 हेक्टर क्षेत्राचे नियोजन करण्यात आले आहे. विशेष म्हणजे, गेल्यावर्षीच्या तुलनेत यंदा 35 हजार 204 हेक्टर क्षेत्रात वाढ करण्यात आली आहे.

ही वाढ केवळ आकड्यांपुरती नाही, तर शेतकऱ्यांच्या आशा आणि अपेक्षाही त्यामागे आहेत. यंदा तूर, मूग, उडीद, कापूस, भात आणि मका या पिकांच्या क्षेत्रात वाढ करण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. कृषी विभागाने पिकांच्या निवडीपासून बियाणे आणि खत उपलब्धतेपर्यंत सविस्तर आराखडा तयार केला आहे.

जिल्ह्यात भातासाठी 21 हजार हेक्टर, बाजरी 67 हजार, मका 1 लाख 17 हजार, तूर 77 हजार, मूग 52 हजार, उडीद 76 हजार, सूर्यफूल 27 हजार, सोयाबीन 1 लाख 9 हजार आणि कापूस 1 लाख 56 हजार हेक्टर क्षेत्राचे नियोजन करण्यात आले आहे. यावरून यंदा विविध पिकांच्या माध्यमातून शेतीचा विस्तार करण्याचा प्रयत्न स्पष्ट दिसत आहे.

शेतीमध्ये बियाण्यांची गुणवत्ता अत्यंत महत्त्वाची असते. त्यामुळे यंदा खरीपासाठी 92 हजार 453 क्विंटल बियाण्यांचे नियोजन करण्यात आले आहे. त्यात सार्वजनिक क्षेत्रातील 27 हजार 535 क्विंटल तर खासगी क्षेत्रातील 64 हजार 928 क्विंटल बियाण्यांचा समावेश आहे. तसेच महाबीजमार्फत 22 हजार 935 क्विंटल बियाणे उपलब्ध करून दिली जाणार आहेत. यामध्ये कापूस, उडीद, मूग, तूर, मका, बाजरी आणि भात या प्रमुख पिकांचा समावेश आहे.

खतांचा प्रश्न प्रत्येक खरीप हंगामात चर्चेत असतो. अनेकदा खतटंचाई, वाढीव दर आणि काळाबाजाराच्या तक्रारी पुढे येतात. यंदाही आखाती युद्धामुळे रासायनिक खतांच्या पुरवठ्यावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात होती. मात्र कृषी विभागाने याबाबत शेतकऱ्यांना दिलासा दिला आहे. जिल्ह्यासाठी 2 लाख 23 हजार 100 मेट्रीक टन खतांचे आवंटन मंजूर करण्यात आले असून सध्या मोठ्या प्रमाणात साठा उपलब्ध असल्याची माहिती देण्यात आली आहे.

31 मार्च अखेर 1 लाख 45 हजार 35 मेट्रीक टन खतांचा शिल्लक साठा उपलब्ध होता. त्यानंतर एप्रिल महिन्यात आणखी खत उपलब्ध झाले आहे. यामध्ये युरिया, डीएपी, एमओपी, संयुक्त खते आणि एसएसपी खतांचा समावेश आहे. शिवाय अतिरिक्त संरक्षित साठाही ठेवण्यात आला आहे.

दरम्यान, निकृष्ट बियाणे आणि जादा दराने खत विक्रीच्या तक्रारी रोखण्यासाठी प्रत्येक तालुक्यात भरारी पथके तयार करण्यात आली आहेत. ही पथके विक्री केंद्रांवर अचानक तपासणी करणार असून बियाणे आणि खतांचे नमुने तपासले जाणार आहेत. कागदपत्रांची तपासणी करून नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कारवाई केली जाणार आहे.

शेतकऱ्यांसमोर मात्र अजूनही अनेक प्रश्न कायम आहेत. कमी पावसाचा अंदाज, वाढलेले मशागतीचे दर, महागलेले ट्रॅक्टर भाडे, मजुरीचा खर्च आणि कर्जासाठी बँकांच्या फेऱ्या या समस्यांमुळे शेतकरी चिंतेत आहे. कृषी विभागाचे नियोजन कागदावर चांगले दिसत असले तरी प्रत्यक्ष अंमलबजावणी कितपत प्रभावी होते याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

गेल्यावर्षीच्या नुकसानातून सावरत असलेला शेतकरी यंदाच्या खरीप हंगामाकडे नव्या आशेने पाहत आहे. मात्र पाऊस, बाजारभाव आणि प्रशासनाची कार्यपद्धती या तिन्ही गोष्टींची साथ मिळाली तरच यंदाचा खरीप खऱ्या अर्थाने शेतकऱ्यांच्या पदरात पडेल. आता यंदाचा हंगाम आशा पूर्ण करतो की पुन्हा संकट वाढवतो, हे येणारा काळच ठरवणार आहे.